Tin Chất Lượng Công Trình

Vì sao hạ tầng giao thông VN thăng hạng đột phá?

Thứ hai, 05 Tháng mười 2015 08:32 PDF.  Array In Array  Email

HaTangGTVNThangHang

   Chỉ trong vòng 5 năm (2010-2015), tổng hợp lại chỉ số năng lực kết cấu hạ tầng giao thông Việt Nam tăng 38 bậc.


   Vì sao hạ tầng giao thông lại có sự thăng hạng đột phá? Việt Nam cần làm gì để tiếp tục cải thiện năng lực cạnh tranh, tạo đột phá phát triển kinh tế - xã hội? Báo Giao thông đã phỏng vấn PGS. TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam xung quanh vấn đề này.


   Điểm sáng hạ tầng


   Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã chọn ra ba đột phá chiến lược: Thể chế, nhân lực và hạ tầng là nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ nhiệm kỳ 2011-2016. Ông đánh giá như thế nào về kết quả sau bốn năm thực hiện?


   Vừa qua, nền kinh tế của chúng ta gặp nhiều khó khăn, phần nào cũng làm giảm hiệu quả đột phá trong cả ba lĩnh vực. Chẳng hạn, về hạ tầng, nền tảng cho công nghiệp hóa - hiện đại hóa vẫn chưa xong. Về nguồn nhân lực, công tác cải cách giáo dục đào tạo vẫn rất vật vã, hay cạnh tranh thị trường lao động vẫn khó khăn.


   Về thể chế, chúng ta đã chọn nhiều tuyến xung yếu để đột phá, nhưng kết quả cụ thể chưa được nhiều. Ví dụ, hai mảng thể chế quan trọng nhất là cải cách doanh nghiệp Nhà nước và cải cách quản trị khu vực Nhà nước đều đặt ra kỳ vọng nhiều nhưng chưa được bao nhiêu. Có thể do chúng ta đặt mục tiêu quá cao chứ không phải do chúng ta cải cách quá chậm…


   Nhưng kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu, cho thấy, đột phá là không dễ dàng. Do vậy, chúng ta cần bình tĩnh hơn, có những giải pháp bài bản hơn và tập trung sức mạnh phải chuẩn hơn. Song, trong tổng thể này cũng có “tọa độ” sáng, rất sáng và đó là những khởi động, bước tiến rất quan trọng để tạo đà, lan tỏa.
Vậy điểm sáng đó là gì, thưa ông?


   Trong đột phá hạ tầng, hạ tầng đô thị cũng vẫn còn một số bất cập; Hạ tầng công nghệ thông tin cũng mới bắt đầu khởi động là thống nhất về mặt tư tưởng. Song hạ tầng giao thông (HTGT), tôi cho rằng, mấy năm vừa rồi làm được nhiều việc bài bản, hệ thống. Trong kết quả xếp hạng năng lực cạnh tranh chung của đất nước, điểm do hạ tầng giao thông đóng góp quan trọng. Diễn đàn Kinh tế thế giới công bố, chỉ số cạnh tranh về năng lực kết cấu hạ tầng giao thông của Việt Nam tăng 9 bậc từ 76 (năm 2014) lên 67 (năm 2015). Kết quả này là do những thay đổi mạnh, có tính đột phá trong tư duy phát triển HTGT.


   Chuyện cải cách về phía Nhà nước, chuyển động tổng thể cũng chưa nhiều, nhưng có những điểm đột phá rất quan trọng. Chẳng hạn như quan điểm về đầu tư công, đã chuyển sang nguyên tắc mới là trung hạn, chịu trách nhiệm về năng lực tài chính đến tận cùng. Hay những cải cách thuế, hải quan…


   Phát huy sức mạnh thị trường


   Sự đột phá trong tư duy phát triển giao thông, dưới góc nhìn của ông là gì?


   Thứ nhất, cách tiếp cận về đường sắt (ĐS) đã tập trung hơn. Cụ thể, ĐS hướng tới tốc độ cao và tập trung vào những chặng tương đối chiến lược.


   Về cảng biển, chỗ này còn chưa thực sự bài bản, nhưng cơ bản chúng ta đã xác định hai tọa độ quan trọng nhất là Hải Phòng và Cái Mép - Thị Vải. Tuy nhiên, theo quan điểm của tôi, với Hải Phòng, chúng ta nên giải quyết được quan hệ với cụm cảng Hải Phòng - Quảng Ninh. Hay chỗ Bà Rịa - Vũng Tàu, mà cụ thể là Cái Mép - Thị Vải, chúng ta nên tập trung, không nên dàn trải. Chỗ này, cái gọi lợi ích quốc gia phải chi phối và quyền lực tối cao của Trung ương phải được huy động chứ không tranh chấp về cảng sẽ làm tổn hại cho mục tiêu chiến lược chung.


   Về hàng không (HK), chúng ta có đột phá là CHK quốc tế Long Thành. Và tôi xin nói thêm rằng, Long Thành phải gắn với cảng Cái Mép - Thị Vải thành cụm. Ta phải nhìn đột phá theo tọa độ không gian chứ không thể chỉ nhìn từng tuyến một. Việc này phục vụ cho đột phá vùng, tức là đột phá GTVT phải đặt trong tầm nhìn đột phá vùng kinh tế chứ không phải GTVT cứ một mình xông pha.


   Về đường bộ, khi chúng ta giả định ĐS chưa có mặt, hệ thống đường sông, đường biển chưa xong thì hệ thống đường bộ phải gánh vác. Ngành GTVT đã tập trung sức mạnh vào đây, tháo gỡ thể chế, huy động vốn của dân, của xã hội. Có thể nói, thời gian qua, chỗ này khá linh hoạt, năng động, nhạy bén. Và tư duy nhạy bén này có thể chuyển sang ĐS, HK, cảng biển vẫn được…


   Theo tôi, đường bộ đã làm được hai chuyện: Một là, đã thông được một số tuyến rất quan trọng như Hà Nội - Hải Phòng; vùng TP HCM; hay QL1, đường Hồ Chí Minh qua Tây Nguyên giải quyết cơ bản huyết mạch quốc gia. Đứng về mặt cơ sở vật chất kỹ thuật, theo nghĩa đột phá như vậy cũng là một thành công, đặc biệt của 5 năm vừa rồi.


   Cái nữa là xử lý vấn đề thể chế. Trong điều kiện ngân sách khó khăn, Nhà nước, Chính phủ, Bộ GTVT đã chuyển hướng sang huy động vốn xã hội hóa. Bên cạnh nguồn vốn TPCP, ODA để đầu tư cho HTGT, huy động nguồn vốn theo các hình thức PPP (hợp tác công tư - bao gồm cả vốn xã hội và vốn của doanh nghiệp) được hơn 200 nghìn tỷ đồng, tôi cho là một thành công rất lớn. Các hình thức BOT, BT, BTO, thậm chí chúng ta còn chuyển nhượng trạm thu phí, chuyển giao một số tài sản hạ tầng dưới hình thức cho thuê nhượng quyền khai thác một số công trình, dự án… Như thế chúng ta tiếp cận một góc độ rất linh hoạt của thị trường, tận dụng sức mạnh thị trường để giải quyết vấn đề xưa nay Nhà nước cứ phải gánh lấy.


   Đột phá“hai trong một”


   Có thể coi sự đột phá trong lĩnh vực GTVT là kết quả của sự đột phá “con” trên cả ba phương diện: Thể chế, nhân lực và hạ tầng, thưa ông?


   Tôi cho rằng, Bộ GTVT đã giải quyết được 2 đột phá “con” của chính lĩnh vực ấy là nhân lực và thể chế trong GTVT.


   Để làm được điều này, phải nói vai trò cá nhân của người đứng đầu là rất lớn, ngành GTVT đã tạo được sự đột phá mạnh mẽ trong tư duy quản trị. Tư duy này rất đơn giản: Chuyển từ cái gọi là chịu trách nhiệm tập thể, sang gắn với trách nhiệm cá nhân, tức là các cá nhân phải chịu trách nhiệm. Điều này buộc mỗi quan chức cũng như công chức phải nâng mình lên, bởi ông không làm được là ông "bật bãi" ngay và cái đó mới là đào tạo cơ bản của thị trường. Bản thân cơ chế đánh giá năng lực như vậy sẽ tạo ra năng lực. Đấy cũng là đột phá thể chế có tính chất then chốt nhất, như thế mới kiến tạo phát triển.


   Việc cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước của Bộ GTVT cũng là gắn với trách nhiệm cá nhân mà cụ thể là những ông Chủ tịch HĐQT, TGĐ. Ông chịu trách nhiệm thì phải cam kết, cam kết thì phải thực thi.


   Kết quả này đã được ghi nhận cả trên phương diện quốc tế cũng như trong nước, thể hiện qua sự thăng hạng của các chỉ số về HTGT, logistics hay sự ghi nhận liên tục giữ top đầu về cải cách hành chính. Năm 2014, theo đánh giá về Chỉ số hoạt động logistics (LPI) của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam đứng thứ 48/160 nước nghiên cứu (tăng 5 bậc so với năm 2012) và đứng thứ tư trong các nước thành viên ASEAN. Tại Lễ công bố Chỉ số hiệu quả hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật về kinh doanh của các Bộ năm 2014 (MEI) cuối tháng 6/2015 do VCCI tổ chức, Bộ GTVT cũng có cú lội ngược dòng ngoạn mục nhất so với tất cả các Bộ còn lại khi từ top cuối, thậm chí áp chót của năm 2012 để vươn lên top đầu, thậm chí dẫn đầu ở một số chỉ số của năm 2014.


   Để những chuyển động tích cực này tiếp tục lan tỏa, theo ông cần có những điều kiện gì?


   Để HTGT tiếp tục đột phá, tôi cho rằng phải nhìn toàn diện hơn. Chúng ta cần đánh giá lại quy hoạch, chiến lược phát triển giao thông, từ đó sẽ quyết định đột phá ở chỗ nào. Chẳng hạn, nhìn lại 20 năm qua, chiến lược, quy hoạch giao thông của chúng ta còn một số điểm bất cập. Ví dụ, chúng ta quên mất ĐS. Chúng ta có hệ thống cảng biển rất tốt nhưng lại dàn trải trong tư duy cảng biển. Mặt khác, hệ thống ĐS, đường biển phải gắn với nhau, theo hướng hội nhập quốc tế. Hệ thống đường thủy nội địa gắn với hai vùng tam giác kinh tế là Bắc bộ và Nam bộ nhưng chúng ta tận dụng chưa tốt.


   Rồi tầm nhìn HK, chúng ta hay nại vào thiếu vốn, nhưng tôi cho rằng, quan trọng là phải xác định mục tiêu chiến lược trên tầm nhìn chung, chứ nếu còn dàn trải, tập trung sai hướng sẽ còn thiếu vốn. Và riêng HK, giờ mới quy hoạch CHK quốc tế Long Thành, tôi cho là muộn.


   Do vậy, cần phải có một quy hoạch tổng thể về phát triển hệ thống giao thông quốc gia đa phương tiện trong một tầm nhìn hội nhập vươn tới đẳng cấp cao.


   Cảm ơn ông!


Theo baogiaothong.com.vn


CÁC BÀI VIẾT KHÁC:

Baner DatLichHenTrucTuyen

Banner HienKeXayDungThanhPhoThongMinh

Banner TraCuuDuLieuTuMayXepHangTuDong

homthu

button khaosat  

Video clip

tiep cong dan

baochi

tracuu

Banner 1Cua

  bannerTuyenTruyenDKTaiKhoanCongDan