Giao thông Hoa Kỳ - Vài cảm nhận ban đầu

Thứ ba, 13 Tháng chín 2011 07:51 Array In Array

   Với diện tích trên 9,8 triệu km2, dân số gần 310 triệu người, mật độ dân số 31 người/km2, tỷ lệ đô thị hóa khoảng 75%, Hoa Kỳ là nước có mật độ dân số gần như thấp nhất thế giới. Với thu nhập bình quân đầu người rất cao (khoảng 50.000 USD) và tổng thu nhập quốc dân cao nhất thế giới, Hoa Kỳ có nhiều điều kiện thuận lợi để xây dựng một hệ thống giao thông hoàn chỉnh và tiên tiến.
   Về sở hữu xe cá nhân, bình quân 1 người dân có 1 xe ô tô (khoảng 800 xe/1000 dân vào năm 2005). Phương tiện đi lại chính của người dân Hoa Kỳ là ô tô (bình quân hàng ngày dành khoảng 1 giờ đồng hồ để đi lại trên một đoạn đường khoảng 50km). Phương tiện ô tô cá nhân là phương tiện chính được ưu tiên sử dụng trong các chuyến đi ở ngoại ô và liên bang. Trong các khu đô thị, phần lớn các phương tiện được sử dụng là taxi, xe buýt hoặc tàu điện (ngầm và nổi).
   Với quy hoạch sử dụng đất đồng bộ gắn kết với quản lý xây dựng và sử dụng phương tiện giao thông: (1) Khu thương mại, hành chính và chung cư cao ốc được bố trí tại các đô thị với mật độ sử dụng đất rất cao, các tòa nhà cao ốc trọc trời hàng trăm tầng với hệ thống giao thông đô thị hoàn chỉnh; (2) Khu dân cư mật độ dân thấp kết hợp với các trung tâm dịch vụ đi kèm, với các biệt thự có khuôn viên rộng, kết cấu nhà 1-2 tầng và sử dụng phương tiện giao thông cá nhân; (3) Liên kết khu trung tâm và khu ở thông qua hệ thống đường bộ cao tốc được “kênh hóa”, có thể thấy rằng cơ cấu sử dụng phương tiện giao thông ở Hoa Kỳ là hợp lý.
Mạng lưới giao thông bộ của Hoa Kỳ hết sức rộng lớn và hiệu quả. Đường bộ được phân thành đường liên bang, đường tiểu bang và đường khu dân cư. Bố trí mạng lưới đường tại các khu ở theo ô bàn cờ, cách đều nhau quãng 1 mile (1,6km) có một ngã rẽ, mỗi khu ở có rất ít các vị trí đấu nối vào đường tiểu bang (hoặc liên bang) nên việc phân luồng giao thông rất hiệu quả và an toàn. Hầu hết tại các nút giao thông đều có đèn điều khiển và việc chấp hành tín hiệu của đèn điều khiển của người lái là rất nghiêm ngặt. Có thể nói, mặc dù có số lượng phương tiện ô tô rất lớn nhưng lưu thông trong hệ thống giao thông bộ của Hoa Kỳ đã được “kênh hóa” hoàn toàn, phương tiện gần như lưu thông theo “quán tính” và tốc độ lưu thông rất cao.

Ô tô lưu thông trên đường                 Xe ô tô xếp hàng chờ đèn    xanh trên đường cao tốc


   Đạt được kết quả này, ngoài việc phân luồng và bố trí cáo tuyến nhánh hiệu quả, theo tìm hiểu, đó là còn nhờ hệ thống xử phạt vi phạm của Hoa Kỳ hết sức nghiêm khắc. Tại bang California, nếu vi phạm luật giao thông thì sẽ bị cảnh sát phạt khoảng 200 USD, lỗi vượt đèn đỏ là 380 USD, có cồn trong hơi thở có thể bị phạt đến hàng nghìn USD và bị truy tố trước tòa. Mỗi lần bị phạt sẽ bị cơ quan lộ vận (DMV) của tiểu bang “chấm” 1 điểm vào hồ sơ lái xe. Trong vòng 1 năm mà bị 4 điểm (hoặc 2 năm bị 6 điểm, 3 năm bị 8 điểm) thì sẽ bị thu bằng lái 6 tháng. Phương tiện ô tô gắn liền với yêu cầu công việc, và vì vậy người lao động luôn làm mọi cách tốt nhất để bảo đảm quyền sử dụng ô tô. Khi bị tước bằng lái hoặc trừ điểm trong thang điểm quản lý bằng, đồng nghĩa với việc hạn chế tiếp cận việc làm. Ngoài ra, các hãng bảo hiểm sẽ căn cứ vào hồ sơ lái xe mà tăng phí bảo hiểm. Chính nhờ hệ thống xử phạt hết sức nghiêm khắc, nên người lái xe nào cũng cố gắng xây dựng cho mình một hồ sơ lái xe hoàn chỉnh (sạch sẽ).

Hệ thống tàu điện nhẹ trên cao tại Las Vegas


   Trong suốt thời gian lưu lại và tham gia giao thông đường bộ tại các thành phố New York, Washington D.C hoặc Los Angeles, chúng tôi không gặp một trường hợp kẹt xe nào, chỉ là việc hạn chế tốc độ tại các cửa ngõ đô thị (tốc độ bình quân khoảng 30km/h trong các giờ cao điểm) mặc dù số lượng phương tiện lưu thông qua các tuyến đường là rất lớn.
   Tốc độ lưu hành bình quân tại các đường cao tốc là từ 110km/h đến 160km/h. Tại các khu sầm uất, tốc độ có thể được giảm thiểu, nhưng nhìn chung, tốc độ luôn mang đến hiệu quả cho nền kinh tế nên được các nhà quản lý đường gia tăng tối đa. Một mặt, nhờ tốc độ cao của đường bộ cao tốc, mặt khác do hiệu suất đầu tư cao và không được quan tâm nhiều nên phương tiện vận chuyển hàng hóa được ưa chuộng ở Hoa Kỳ là xe tải container và tàu biển. Hệ thống đường sắt vận tải hàng hóa do vậy không được ưa chuộng. Mặc dù trong các khu đô thị, giao thông bánh sắt được quan tâm hơn với mạng lưới dày đặc và tần xuất lớn, kết hợp với hệ thống xe taxi đông đúc và xe buýt, nhưng nhìn chung, giao thông công cộng bằng bánh sắt ở Hoa Kỳ chỉ chiếm khoảng 10% trong tổng nhu cầu (so với 40% tương ứng ở Châu Âu).
   Đối với giao thông hành khách liên bang và tiểu bang, đối với các hành trình dưới 500km, phương tiện đi lại bằng ô tô là thịnh hành (hành khách chỉ mất khoảng 4 giờ đồng hồ để hoàn thành hành trình này), đối với cự li trên 500km, phương tiện tiện dụng khác đó là máy bay. Tất cả các hãng máy bay của Hoa Kỳ là của tư nhân, còn sân bay là do Nhà nước quản lý. Số lượng sân bay ở Hoa Kỳ rất nhiều và rất sầm uất, trong số 30 sân bay có công suất lớn nhất thế giới thì 16 sân bay là ở Hoa Kỳ. Riêng thành phố New York với 20 triệu người cư ngụ đã có đến 3 sân bay là John F. Kennedy, Newark Liberty và LaGuardia và tiếp tục kế hoạch mở rộng một sân bay thứ tư là sân bay Stewart. Trong năm 2005, hơn 100 triệu hành khách đã thông qua 3 sân bay này tại New York.

   New York là một trong những điểm sáng không những ở Hoa Kỳ, nơi giao thông cá nhân là thịnh hành, mà còn là điển hình trong việc sử dụng hiệu quả năng lượng giao thông cho toàn thế giới. Hơn 3/4 dân số New York không sở hữu ô tô cá nhân, Giao thông công cộng và đi bộ, xe đạp là những ưu tiên hàng đầu cho việc tham gia giao thông tại thành phố này với gần 80% số chuyến đi, trong đó số chuyến đi bằng Giao thông công cộng là 60% và 20% số chuyến đi bộ và xe đạp. Để đáp ứng cho nhu cầu đi lại khổng lồ của khu vực trung tâm với gần 10 triệu dân là hệ thống tàu điện ngầm với gần 500 nhà ga, 24 tuyến đường phục vụ gần 2 tỷ lượt hành khách mỗi năm với thời gian hoạt động 24/24 giờ duy nhất trên thế giới, 7.000 xe buýt và 12.000 xe taxi màu vàng hoạt động không ngưng nghỉ.
   Trong một thời gian ngắn, việc phân tích đánh giá về giao thong còn mang tính chủ quan, nhưng ấn tượng về một nền kinh tế năng động, giao thông hiệu quả, lao động cần cù là những cảm nhận mà nhiều người đã có ấn tượng từ lâu.
(Bài viết có sử dụng một số thông tin đã được công bố và chỉ thể hiện quan điểm riêng của tác giả).
                                                                                    Phạm Trường Sơn


CÁC BÀI VIẾT KHÁC: