Đường Hồ Chí Minh sau bão lũ: Khi đường “giải cứu” kêu cứu!

Chủ nhật, 29 Tháng mười một 2009 07:27 Array In Array

   Là tuyến đường chiến lược gánh trọng trách “giải cứu” trong trường hợp quốc lộ 1A bị cắt đứt do mưa lũ, thế nhưng hơn sáu năm kể từ ngày đưa vào sử dụng, tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn qua miền Trung luôn rơi vào tình trạng sạt lở, ách tắc triền miên. Sau trận bão số 9 vừa qua, chúng tôi ghi nhận thực tế còn tệ hại hơn.


   Đường Hồ Chí Minh đoạn qua địa phận huyện Đak Glei (Kontum) vốn được xem là huyết mạch nối TP Đà Nẵng với bắc Tây nguyên, nhưng xem ra lầy lội, sạt lở vẫn còn nguyên đó, 28 ngày sau bão lũ. Tại vị trí km 1425, cung đường này đang đối mặt với nạn lở núi sau một đêm mưa rừng. Từ trên cao, những thớ đất đỏ nhão nhoẹt theo đá cội và cây rừng đổ ào xuống chồng ngay lên lớp đất đá cũ trước đó một tuần.
   Sạt lở chồng sạt lở
   Đang lùa đàn bò lên sườn núi phía trước để gặm cỏ, người đàn ông dân tộc Giẻ Triêng xem ra tỉnh queo khi nhìn thấy cảnh núi lở ngay trước mặt. “Quen rồi, ngày nào mà chẳng vậy. Có đêm nằm ngủ nghe ầm ầm bên vách núi là biết ngay sáng mai đường tắc không đi được”.
   Nói rồi ông chỉ tay lên phía trên cao, nơi chỉ còn một vài cây rừng lớn trơ trọi giữa trời xanh: “Đất lở, cây đổ không sợ. Sợ nhất là đá lăn, vậy nên tránh khu vực này đi”. Đúng như lời ông nói. Ngay tại khu vực đất đá vừa sạt lở, tiếng rơi lộc cộc của đá từ trên cao vọng xuống. Thi thoảng một vài viên đá cội lớn lại “xé” cây bụi lao thẳng xuống vực sâu nghe ầm ầm đến rợn người.
   Chưa năm nào kể từ ngày đưa vào khai thác (2003) đến nay, cung đường Hồ Chí Minh đoạn giáp ranh nối Phước Sơn của Quảng Nam với Đăk Glei của Kontum lại bị sạt lở hư hỏng nặng đến như vậy. Tại vị trí ngã ba Đak Tạ thuộc tỉnh Kontum, trưa 28-10 chỉ có vài công nhân làm nhiệm vụ khắc phục sạt lở.
   Anh Dương Quang Thắng, 35 tuổi, công nhân lái máy xúc thuộc Công ty Tân Bình, cho biết cơn bão số 9 vừa qua là nặng nhất mà anh chứng kiến trong 10 năm tham gia chống sạt: “Từ đây (ngã ba Đak Tạ) tới địa phận Mường Hon (Đak Lây) khoảng 40km, cứ 20-30m là có một vị trí sạt lở. Mấy năm trước còn đỡ chứ bây giờ mưa nhỏ cũng sạt, sạt quanh năm...”.
   Nguyễn Trí Thức, quê Quảng Bình, mới 19 tuổi nhưng đã có hai năm tham gia chống sạt và có chút kinh nghiệm: “Cứ mưa to quá ba ngày thì không nên đi chống sạt lở ngay. Đợt bão vừa qua mưa tới năm ngày, gió to, tụi em bị kẹt lại, không ra được”. Thức kể có lần núi sạt trôi cả hai anh em công nhân và xe máy xúc đi một đoạn 20m. “May mà đất đùn lên, chứ không thì cả xe lẫn người đều xuống vực cả rồi”.
   Trong khi đó tại km 484 +900 đoạn từ Đông Giang đi Nam Giang (Quảng Nam), nhiều công nhân của đơn vị thi công (Công ty Lũng Lô, Bộ Quốc phòng) vẫn phải căng mình làm cho kịp tiến độ. Đang vào mùa mưa lũ nên việc thi công vô cùng khó khăn.
   Chỉ cần mưa một tí là núi lở, công việc đình trệ ngay. Một công nhân đang thi công công trình gói thầu 16, hạng mục bền vững hóa đường Hồ Chí Minh cho biết gói thầu 16 là “hậu quả” để lại của mưa lũ năm 2008. Làm chưa xong thì bão lũ 2009 ập đến với mức độ tàn phá nghiêm trọng hơn, nhiều điểm sạt lở lớn xuất hiện nhiều hơn trên một cung đường.

Cầu Đăk Trát (Kontum) bị lũ cắt đứt. Tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn qua Kontum có nhiều đoạn lơ lửng bên mép sông Pô Kô như thế này - Ảnh: Đăng Nam

   Gần 1000 điểm sạt lở
   “Muốn thấy sự tàn phá khốc liệt của cơn bão số 9 thì chỉ cần đến km 1456 đường Hồ Chí Minh đoạn qua Đak Sút, Kontum. Hơn 20 năm trong ngành quản lý giao thông, chưa khi nào tôi thấy kinh hoàng đến như vậy” - ông Thành, trưởng phòng quản lý giao thông (Khu Quản lý đường bộ 5), nói. Quả thật, “tọa độ 1456” đã bị dòng nước sông Pô Kô “gặm” hơn một nửa mặt đường trong đợt lũ cuối tháng 9 vừa qua, khiến trục đường Hồ Chí Minh đoạn qua đây trở nên mong manh bên miệng vực.
   Ngay sau lũ rút, hàng trăm công nhân cầu đường của các hạt quản lý đường bộ nằm rải trên trục đường đã khẩn trương tiến hành “hàn khẩu” những điểm sạt lở nặng nhằm kịp thông xe một chiều.
   Có mặt tại “tọa độ 1456”, kỹ sư Lê Văn Mẫu, hạt trưởng Hạt Quản lý đường bộ Đak Tô, cho biết toàn bộ công nhân của đơn vị đã ra quân liên tục suốt một tháng qua bất kể ngày đêm để xử lý đoạn đường qua địa phận Đak Sút bị mưa lũ cuốn trôi. “Phải cần tới 600 rọ đá để kè chống sạt lở tại khu vực sông Pô Kô này” - anh Mẫu tính toán.
   Chạy dọc xuống các thôn 14A, 14B của xã Đak Bết, không chỉ đường sá bị hư hại mà cả một ngôi làng của người dân tộc Giẻ Triêng cũng bị nước cuốn trôi. Một cảnh vật tang thương, xơ xác... Chúng tôi tìm mãi mới thấy một người còn sót lại trong ngôi làng. Ông A Tang kể: “Lũ cuốn trôi nhiều ngôi nhà bên sông Pô Kô, cuốn mất luôn cả xác A Bốt. Nhà A Bốt giờ chỉ còn lại cái nền nhà chìm trong bùn đất... Mọi người di tản lên huyện cả rồi. Tôi ở đây để đào bới tìm nồi niêu xoong chảo...”.
   Nhưng cung đường lơ lửng bên miệng vực nhất phải kể đến km 1428, nơi lũ rừng đổ về trong đêm 29-9 đã cắt đứt, xóa sổ luôn cả một đoạn đường làm giao thông tắc nghẽn nhiều ngày liền. Bên dưới vực sâu, những mảng bêtông vốn là mặt đường trước đây vẫn nằm chỏng chơ. Treo lơ lửng phía trên là hàng mấy chục thanh thép dùng làm hộ lan bị nước lũ vặn xoắn cong queo. Đây được coi là vị trí bị sạt lở nặng nhất trong đợt lũ vừa qua khiến trục đường Hồ Chí Minh đoạn qua đây bị biến dạng hoàn toàn.
   Trên suốt cung đường Hồ Chí Minh dài hơn 150 km từ Khâm Đức (Quảng Nam) đến Tân Cảnh (Kontum), hình ảnh chúng tôi ghi nhận là hàng loạt đoạn đường bị núi sạt lở, đất che kín mặt đường, nhiều đoạn taluy chắn đường bị gãy, cong queo, không ít cọc tiêu bằng bêtông bị gãy, thay vào đó là những... sợi dây giăng ngang chỉ cách vực thẳm 2-3 tấc.
   Theo báo cáo, đợt mưa lũ vừa qua đã làm tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn qua miền Trung xuất hiện gần 1.000 điểm sạt lở mới, trong đó cung đường Hồ Chí Minh đi qua hai tỉnh Quảng Nam và Kontum là 370 điểm sạt lở taluy dương.
   “Ước tính có không dưới 370.000m3 đất đá đã trụt lở xuống mặt đường, cống rãnh gây ách tắc giao thông trong nhiều ngày liền. Riêng nhánh tây đường Hồ Chí Minh đoạn qua huyện Tây Giang (tỉnh Quảng Nam) phải đến hết ngày 7-11 mới thông tuyến một chiều” - ông Võ Đình Dũng, tổng giám đốc Khu Quản lý đường bộ 5, cho biết.
   Ông VÕ ĐÌNH DŨNG, tổng giám đốc Khu Quản lý đường bộ 5:
   “So với các năm thì năm nay cung đường Hồ Chí Minh đoạn qua Kontum bị nặng nhất với khối lượng sạt lở ở taluy dương lên hơn 242.000m3. Những điểm sạt lở nặng “đứt” luôn cả taluy dương và âm sẽ do Ban đường Hồ Chí Minh chịu trách nhiệm. Tư vấn thiết kế sẽ tính toán khối lượng khắc phục sửa chữa để đưa vào hạng mục “Bền vững hóa đường Hồ Chí Minh” trong thời gian tới. Do vậy, ngay bây giờ chưa thể trả lời câu hỏi: sau bão số 9 cần bao nhiêu tiền để khắc phục sự cố đường Hồ Chí Minh.
   Lâu nay Khu Quản lý đường bộ 5 vẫn quản lý tuyến đường Hồ Chí Minh theo phương án “rách đâu vá đó”, “sạt đâu hốt đó”, bởi trung bình mỗi năm ngân sách nhà nước rót về chừng 25 triệu đồng/km đường Hồ Chí Minh. Khoản tiền này dành để trả lương cho công nhân bảo dưỡng tuyến đường, vệ sinh phát quang cống rãnh, vá ổ gà, sơn quét lại cọc tiêu, biển báo... Những hư hỏng lớn cần sửa chữa sẽ do Ban đường Hồ Chí Minh (đóng tại Hà Nội) chịu trách nhiệm”.
   Trả lời câu hỏi của TTCT về những quan ngại khi nhận trách nhiệm vận hành 300km cung đường Hồ Chí Minh đoạn qua miền Trung, ông Võ Đình Dũng cho rằng vì hầu hết cung đường đều đi qua núi cao, vực sâu nên việc sụt trượt mặt đường, taluy dương là điều không tránh khỏi. Vấn đề là phải có thời gian và tiền bạc để kiên cố hóa các điểm xung yếu có địa chất yếu này.
   Đối với những điểm thường xuyên sạt lở gây tắc đường, ông Dũng cho rằng nên tính đến giải pháp làm cầu cạn hoặc khoét núi. “Ở các nước khi mở đường đến các vị trí xung yếu, người ta thường thiết kế cầu cạn vượt núi thay vì phải bạt núi làm đường. Còn ở mình vì ít tiền nên phải bạt núi dẫn đến sạt lở là điều tất nhiên. Riêng vấn đề hiệu quả kinh tế mà đường Hồ Chí Minh mang lại thì phải tính lâu dài”.
   Theo ông Dũng, hiện mỗi ngày có chừng 400 lượt xe lưu thông trên cung đường nhánh đông (từ Kontum về Đà Nẵng), riêng lưu lượng giao thông trên nhánh tây (Đông Giang đi A Lưới - Huế) hiện rất thấp nếu không nói là rất vắng xe cộ qua lại.
                                                                                     
Theo tuoitre.com.vn


CÁC BÀI VIẾT KHÁC: